Кафедра белоруского и сопоставительного языкознания

Краткая информация

Заведующий кафедрой

САДОВСКАЯ Елена Станиславовна

Кандидат филологических наук,доцент.
Направление научной работы Лексика и фразеология белорусского языка в синхроническом, типологическом и сопоставительном направлении, история белорусского языка, исследование топонимии и антропонимии Гродненщины, типология языковых явлений восточно – и южнославянских языков.
Дата основания 1991
E-mail

kaf_btm [at] grsu [dot] by


Специальности (направления специальностей, специализации)

Показатели работы в 2016 г.

Печатных изданий 1
Публикаций в научных изданиях 32
Выпущенных специалистов 5
Распределенных специалистов 5
Предприятия для распределения выпускников Учреждения Министерства образования

Дополнительная информация

Кафедра беларускага і тэарэтычнага мовазнаўства была створана 1 чэрвеня 1991 года ў складзе новага падраздзялення Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы – факультэта беларускай філалогіі і культуры (першапачаткова мела назву кафедра мовазнаўства). Яна аб’ядноўвае спецыялістаў, што чыталі на гэтым, створаным упершыню ў Беларусі факультэце, лінгвістычныя курсы: гісторыя беларускай мовы, беларуская дыялекталогія, уводзіны ў мовазнаўства, агульнае мовазнаўства, уводзіны ў спецыяльнасць, стараславянская мова, лацінская мова, сербска-харвацкая мова, замежныя мовы (англійская, нямецкая), уводзіны ў славянскую філалогію, беларуская палеаграфія, балгарская мова, старабеларуская мова; спецкурсы: па праблемах нармавання савецкага варыянта беларускай літаратурнай мовы, лінгвістычным краязнаўстве, па пытаннях беларускай навуковай тэрміналогіі, субстантыўнай дэрывацыі, ад’ектыўным словаўтварэнні, сацыялінгвістыцы, адаптацыі іншамоўных слоў у беларускай мове, намінацыях асобы ў гаворках Гродзеншчыны, найменнях адзення на Гродзеншчыне, параўнальнай граматыцы ўсходнеславянскіх моваў, ролі беларускіх пісьменнікаў у станаўленні і развіцці беларускай літаратурнай мовы, а таксама лінгвістычны каментар на ўроках беларускай мовы.

У розны час на кафедры працавалі: дацэнт А.І.Кавальчук, дацэнт І.Р.Бурлыка, дацэнт Н.К.Памецька, дацэнт А.І.Багдзевіч, дацэнт В.Л. Варановіч, старшы выкладчык М.С.Патрэба, старшы выкладчык М.У.Валашчук. Цяпер у складзе кафедры 7 чалавек: прафесар М.А.Даніловіч (загадчык кафедры), прафесар П.У. Сцяцко, дацэнт І.І.Бубновіч, дацэнт С.Г. Ляскевіч, дацэнт Ж.С.Сіплівеня, старшы выкладчык П.Л. Навіцкі, лабарант І катэгорыі Н.І.Кашубовіч.

З 1992 года на кафедры пачала функцыянаваць аспірантура па спецыяльнасці 10.02.01 – «Беларуская мова», а з 2005 года – новая аспірантура па спецыяльнасці 10.02.20 – «Параўнальна-гістарычнае, тылагічнае і супастаўляльнае мовазнаўства». За 20 гадоў на кафедры падрыхтавана і абаронена 13 кандыдацкіх і 1 доктарская дысертацыі. Кандыдатамі навук сталі: Іна Іванаўна Карпуць (Бубновіч) (1998), Жанна Сямёнаўна Сіплівеня (1998), Анатоль Іосіфавіч Багдзевіч (1999), Святлана Георгіеўна Сячэйка (Ляскевіч) – (2000), Валерый Леанідавіч Варановіч (2000), Аксана Іванаўна Кавальчук (2002), Ірына Вайцехаўна Піваварчык (2002), Ірына Аляксандраўна Журко (Герасімчык) (2003), Жанна Мар’янаўна Буглак (2003); Лілія Яўгенаўна Кавалёва (2004); Алена Алегаўна Мачалава (2008); Кацярына Антонаўна Барысевіч (2010).

Ступень доктара навук атрымаў Мікалай Аляксандравіч Даніловіч (2004).

Выпускнікі дзвюх аспірантураў працуюць на 8 кафедрах філалагічнага факультэта ГрДУ.

Пры кафедры дзейнічаюць 2 магістратуры па спецыяльнасцях 1- 218006 – мовазнаўства (беларуская мова) і 1-218006 – параўнальна-гістарычнае, тыпалагічнае і супастаўляльнае мовазнаўства. Выкладчыкамі кафедры падрыхтавана 19 магістраў навук.

На кафедры распрацоўваецца навуковая тэма «Лексіка і фразеалогія беларускай мовы ў сінхранічным, дыяхранічным і параўнальна-тыпалагічным аспектах», а таксама дзяржбюджэтная тэма «Этнапрастора Беларускага Панямоння ў мове і культуры: мінулае і сучасць».

Напрацоўкі навукоўцаў кафедры знайшлі сваё ўвасабленне больш як 40 кнігах – манаграфіях, слоўніках, падручніках і навучальных дапаможніках для вышэйшых і сярэдніх спецыяльных устаноў Беларусі. Асноўныя з іх наступныя:

1. Сцяцко П.У.: «Праблемы нормы, культуры мовы» (1998), «Праблемы лексічнага нармавання беларускай мовы» (1999), «Культура мовы» (2002), «Мовазнаўчы досвед. Частка 1. Дыялекталогія. Сучасная мова і методыка. Міжмоўныя стасункі. Анамастыка» (2005), «Мовазнаўчы досвед. Частка 2. Культура мовы. Тэрміналогія» (2005), «Слоўнік народнай мовы Зэльвеншчыны» (2005); навучальныя дапаможнікі для ВНУ: «Пачатковы курс мовазнаўства» (1993), «Уводзіны ў мовазнаўства» (2001), а таксама падрыхтаваныя ў сааўтарстве: «Беларуская мова: падручнік для педкаледжаў» (1992, 1998, 2001, 2004), «Сінтаксіс сучаснай беларускай мовы: падручнік для ВНУ» (2006), «Руска-беларускі фізічны слоўнік» (1999), «Słownik terminologii lingwistycznej (białorusko-rosyjsko-polski і polsko-rosyjsko-białoruski)» (1994).

2. Даніловіч М.А.: «Граматычная характарыстыка фразеалагізмаў: манаграфія» (1991), «Беларуская дыялектная фразеалогія і яе лексічная аснова: манаграфія» (2003) «Вывучэнне фразеалогіі на ўроках мовы: дапаможнік» (1991), «Беларуская дыялекталогія: практыкум» (1995), «Кантрольныя працы з метадычнымі парадамі па беларускай мове: дапаможнік» (1996), «Слоўнік дыялектнай фразеалогіі Гродзеншчыны» (2000), «Лінгвістычнае краязнаўства Гродзеншчыны: дапаможнік» (2008).

3. Багдзевіч А.І. «Словаўтваральная структура аддзеяслоўных тэрмінаадзінак у сучаснай беларускай мове: дапаможнік» (2000).

4. Бубновіч І.І. «Засваенне іншамоўных слоў беларускаю літаратурнаю моваю: дапаможнік» (2000).

5. Сіплівеня Ж.С. Словаўтварэнне прыметнікаў ад іншамоўных назоўнікаў у сучаснай беларускай літаратурнай мове: дапаможнік» (2000).

6. Памецька Н.К. «Гістарычная марфалогія беларускай мовы: практыкум» (2002).

7. Кавальчук А.І. «Найменні асобы ў гаворках Гродзеншчыны: манаграфія» (2006).

8. Ляскевіч С.Г. «Найменні адзення ў гаворках Гродзеншчыны: манаграфія» (2007).

Калектыўныя публікацыі навукоўцаў кафедры: 

1. Даніловіч М.А., Памецька Н.К. і інш. «Комплексныя кантрольныя заданні па беларускай мове для студэнтаў спецыяльнасці 02.19: метадычны дапаможнік» (1991).

2. «Слоўнік рэгіянальнай лексікі Гродзеншчыны» (пад рэд. М.А.Даніловіча, П.У.Сцяцко) (1999).

3. Даніловіч М.А., Памецька Н.К., Піваварчык І.В. «Беларускае вяселле: Абрад. Зычэнні. Тосты. Прыказкі. Фразеалагізмы (на матэрыяле Гродзеншчыны)» (2000).

4. Багдзевіч А.І., Варановіч В.Л., Сіплівеня Ж.С. «Кантрольныя заданні і метадычныя парада па курсе «Уводзіны ў мовазнаўства» (2002).

5. Бубновіч І.І., Памецька Н.К., Сіплівеня Ж.С. «Кантрольныя заданні і метадычныя парады па курсе «Гісторыя беларускай мовы» (2002).

6. Ламака В.М., Сіплівеня Ж.С., Сцяцко П.У., Якубовіч Т.А. «Анамастычны слоўнік Гродзеншчыны. У 2 ч. Ч.1. Мікратапонімы» (2005).

7. Даніловіч М.А., Памецька Н.К. «Дыялектная мова Гродзеншчыны: хрэстаматыя» (2007).

8. Навіцкі П.Л., Гардзей Н.М., Тамашэвіч З.М. «Беларуская мова: вучэб. дапам. для 10-га кл. агульнаадукац. устаноў з белар. і рус. мовамі навучання з 12-гадовым тэрмінам навучання (паглыблены ўзровень)» (2007).

9. Бубновіч І.І., Памецька Н.К., Сіплівеня Ж.С. «Гісторыя беларускай мовы: хрэстаматыя» (2009).

10. Багдзевіч А.І., Сіплівеня Ж.С. «Уводзіны ў мовазнаўства: практыкум» (2009).

11. Бубновіч І.І., Памецька Н.К., Сіплівеня Ж.С. «Гісторыя беларускай мовы: практыкум» (2009).

12. «Грані роднага слова: зб. мовазнаўч. навук. арт. (да 80-год. праф. П.У.Сцяцко)» (2010);

13. Навіцкі П.Л., Гардзей Н.М., Тамашэвіч З.М. «Беларуская мова: вучэб. дапам. для 9-га кл. агульнаадукац. устаноў з белар. і рус. мовамі навучання з 11-гадовым тэрмінам навучання» (2010);

14. Багдзевіч А.І., Ляскевіч А.І. «Уводзіны ў славянскую філалогію: дапаможнік» (2011).

Прафесар П.У. Сцяцко уваходзіць (уваходзіў) у склад рэдкалегіі перыядычных навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь: «Роднае слова», «Веснік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя IV. Філалогія. Журналістыка. Педагогіка», «Веснік Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Серыя Філалогія. Педагогіка. Псіхалогія», член рэдкалегіі выдання «Беларуская мова: энцыклапедыя», адказны рэдактар навуковага альманаха «Гарадзенскія запісы. Старонкі гісторыі і культуры» (1993, 1996, 1997), навуковы кансультант па тэрміналагічным словаўтварэнні «Матэматычнай энцыклапедыі» (2001), у складзе Рэспубліканскай тэрміналагічнай камісіі пры Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь (узначальваў яе філіял у Гродне), старшыня савета па абароне дысертацый К 02.14.04 пры УА «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы».

Прафесар М.А. Даніловіч з’яўляецца адказным рэдактарам серыі «Філалогія. Педагогіка. Псіхалогія» навуковага часопіса «Веснік Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы», уваходзіць у склад саветаў па абароне дысертацый пры Інстытуце мовы і літаратуры імя Я.Коласа і Я.Купалы НАН Беларусі і пры ГрДУ імя Я.Купалы, быў членам навукова-метадычнага савета ГрДУ імя Янкі Купалы, кіраўніком навуковага семінара на філалагічным факультэце, з’яўляецца членам конкурснай камісіі ГрДУ.

Кафедра двойчы займала першае месца ва ўніверсітэце па гадавых выніках навукова-даследчай працы. На рахунку кафедры каля тысячы апублікаваных навуковых і навукова-метадычных прац.

Поспехі навукоўцаў кафедры М.А.Даніловіча, С.Г. Ляскевіч, П.Л.Навіцкага, Н.К.Памецькі, П.У.Сцяцко адзначаны Граматамі і Ганаровымі граматамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. П.У.Сцяцко уганараваны знакам «Выдатнік народнай асветы Беларусі», Ганаровай граматай Дзяржаўнага вышэйшага атэстацыйнага камітэта Рэспублікі Беларусь, а таксама медалём Францыска Скарыны (2004 г.)

Кафедра беларускага і тэарэтычнага мовазнаўства – гэта высокакваліфікаваны калектыў навукоўцаў, якія за 20 гадоў ажыццявілі вялікую працу па падрыхтоўцы выкладчыкаў-філолагаў, магістраў і кандыдатаў філалагічных навук, напісалі і выдалі дзясяткі падручнікаў, дапаможнікаў, манаграфій, слоўнікаў, апублікавалі сотні артыкулаў.